Pełnoletni uczeń ma prawo do prywatności, które może wpływać na to, kto uzyska dostęp do jego ocen i innych informacji o nauce. Czy rodzice nadal mogą sprawdzać wyniki dziecka, gdy ukończy ono 18 lat? W artykule wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują w szkole, kiedy pełnoletni uczeń może udzielić rodzicom dostępu do ocen i jak skutecznie dochodzić swoich praw.

Pełnoletność nie odbiera rodzicom prawa do poznania ocen dziecka uczącego się w szkole dla młodzieży. Art. 44e ust. 2 ustawy o systemie oświaty stanowi, że oceny są jawne dla ucznia i jego rodziców, nie przewidując wyjątku dla osób po 18. roku życia. Dlatego rodzice mogą dowiadywać się o postępach ucznia także bez jego zgody.
Rodzice mogą sprawdzać nie tylko oceny, lecz także ocenione prace ucznia i dokumentację egzaminów. Zatem prośba pełnoletniego ucznia o zablokowanie rodzicom dostępu do dziennika elektronicznego nie uprawnia szkoły do odebrania im ustawowego prawa do informacji. Nie oznacza to jednak, że rodzice zachowują władzę rodzicielską: po ukończeniu 18 lat uczeń sam decyduje w wielu sprawach szkolnych, na przykład o usprawiedliwianiu nieobecności i udziale w wycieczkach.
W szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych obowiązują inne zasady: oceny są jawne dla słuchacza, a rodzice mają prawo do informacji tylko wtedy, gdy jest on niepełnoletni. Natomiast w liceach, technikach i branżowych szkołach I stopnia art. 44e ust. 2 pozwala udostępniać rodzicom oceny także po 18. urodzinach ucznia. Warto więc odróżniać prawo rodziców do informacji o ocenach od innych praw dorosłego ucznia.
Trzy jedynki i brak tajemnicy przed rodzicami

Pełnoletni uczniowie zgłaszali Rzecznikowi Praw Obywatelskich potrzebę złożenia oświadczenia, które zakazywałoby informowania rodziców o ich nauce. RPO wskazywał na znaczenie sytuacji dorosłego ucznia i trudnych relacji rodzinnych. Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiedziało przegląd przepisów, a sprawę analizował Zespół Praw i Obowiązków Ucznia przy ministrze edukacji. Analiza nie zmienia jednak obecnej zasady jawności ocen.
Gdy uczeń ma kilka ocen niedostatecznych, na przykład trzy jedynki, zasady poprawy i wsparcia określają przede wszystkim statut szkoły oraz system oceniania. Pełnoletni uczeń może sam usprawiedliwiać nieobecności i decydować o udziale w szkolnych aktywnościach, ale nie może skutecznie zażądać ukrycia ocen przed rodzicami. Statut określa formę i terminy załatwiania spraw uczniowskich, nie może jednak naruszać ustawy.
Dziennik elektroniczny a prośba o zablokowanie rodzicom dostępu
Pełnoletni uczeń często chce sam decydować, kto widzi jego szkolne sprawy. Jednak w liceum, technikum i branżowej szkole I stopnia ukończenie 18 lat nie pozwala ukryć ocen przed rodzicami. Zgodnie z art. 44e ust. 2 ustawy o systemie oświaty oceny są jawne dla ucznia i jego rodziców, a przepisy nie przewidują wyłączenia tego dostępu na żądanie ucznia.
Rodzice mogą również przeglądać sprawdzone i ocenione prace oraz dokumentację egzaminacyjną. Dlatego dyrektor nie może odebrać im dostępu do ocen w e-dzienniku na prośbę pełnoletniego ucznia. Uczeń po osiągnięciu pełnoletności sam podejmuje jednak inne decyzje: może usprawiedliwiać nieobecności i zwalniać się z lekcji, zgodnie ze statutem, oraz wyrażać zgody dotyczące udziału w szkolnych aktywnościach.
Rodzinny konflikt nie zawsze zamknie rodzicom wgląd w oceny
Inne zasady obowiązują w szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych: oceny są jawne dla słuchacza, a rodzice uzyskują do nich dostęp tylko wtedy, gdy słuchacz jest niepełnoletni. Jeśli ciekawi cię ta tematyka to Sprawdź, co zmieni się w edukacji zdrowotnej od 2026 roku. Ponieważ e-dziennik może pokazywać także frekwencję, uwagi, plan lekcji i wiadomości, warto odróżnić te dane od ustawowego prawa rodziców do wglądu w oceny. Rozmowa z wychowawcą o ustawieniach konta i udostępnianych informacjach pomoże ustalić, co szkoła może zmienić.
Wątpliwości nasilają się, gdy w rodzinie trwa konflikt lub kontakt z rodzicami jest trudny. Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał na potrzebę uwzględnienia sytuacji pełnoletnich uczniów, a Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało możliwe zmiany za pośrednictwem Zespołu Praw i Obowiązków Ucznia. Zerknij do tego artykułu po więcej szczegółów. Sama prośba ucznia nie wystarczy, by zablokować rodzicom dostęp do ocen w typowej szkole dla młodzieży, dopóki przepisy się nie zmienią.
Warto sprawdzić statut szkoły i ustawienia e-dziennika: rodzice pełnoletniego ucznia mają prawo do ocen, ale zakres pozostałych informacji widocznych na ich koncie może zależeć od zasad przyjętych przez szkołę.
Zmiany w prawie: czy dorosły uczeń będzie mógł zastrzec swoje oceny?
Pełnoletni uczeń może sam usprawiedliwiać nieobecności, decydować o udziale w wycieczkach i składać wymagane oświadczenia. Nie może jednak ukryć ocen przed rodzicami: art. 44e ust. 2 ustawy o systemie oświaty gwarantuje ich jawność zarówno uczniowi, jak i rodzicom — także po ukończeniu przez ucznia 18 lat.
Najważniejsze zasady dostępu do ocen i informacji o nauce są następujące:
- W zwykłych szkołach ponadpodstawowych oceny pełnoletniego ucznia są jawne także dla jego rodziców.
- W szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych rodzice mają dostęp do ocen tylko wtedy, gdy słuchacz jest niepełnoletni.
- Rodzice mogą przeglądać sprawdzone prace i dokumentację egzaminacyjną pełnoletniego ucznia w zwykłej szkole ponadpodstawowej.
- Sama prośba pełnoletniego ucznia nie odbiera rodzicom dostępu do ocen w dzienniku elektronicznym.
Inaczej jest w szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych: oceny są jawne dla słuchacza, a rodzice mają do nich dostęp tylko wtedy, gdy jest niepełnoletni. W zwykłych szkołach ponadpodstawowych rodzice mogą również przeglądać sprawdzone prace i dokumentację egzaminacyjną. Dla dorosłego ucznia w trudnej sytuacji rodzinnej taki dostęp może oznaczać dodatkowy stres.
Pełnoletni uczniowie mogą zyskać większą kontrolę nad swoimi ocenami
Do Rzecznika Praw Obywatelskich trafiają wnioski o możliwość złożenia przez pełnoletniego ucznia oświadczenia, że nie zgadza się na przekazywanie rodzicom informacji o nauce. W odpowiedzi RPO Marcin Wiącek poprosił minister edukacji Barbarę Nowacką o stanowisko i ocenę potrzeby zmian. Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało sprawę do analizy Zespołu Praw i Obowiązków Ucznia, który ma przygotować rekomendacje dotyczące praw uczniów, w tym ochrony danych pełnoletnich osób.
Obecnie sama prośba ucznia nie odbiera rodzicom dostępu do ocen w dzienniku elektronicznym. Jak już zahaczyliśmy o ten temat, Poznaj skuteczne sposoby na lepsze oceny w szkole. Zwolennicy zmian wskazują, że pełnoletność oznacza pełną zdolność do czynności prawnych, a relacje rodzinne mogą być skomplikowane, na przykład z powodu konfliktu lub ograniczenia praw rodzicielskich. Do czasu uchwalenia nowych przepisów oceny pozostają jawne dla rodziców, natomiast statut szkoły określa szczegółowe zasady, między innymi poprawiania ocen niedostatecznych.
Samodzielne decyzje pełnoletniego ucznia w sprawach szkolnych

Pełnoletni uczeń sam załatwia większość spraw szkolnych. Wyjątek stanowi dostęp rodziców do ocen w szkołach dla młodzieży.
- Usprawiedliwianie nieobecności: uczeń sam składa prośbę o usprawiedliwienie. Statut może określić termin i formę, ale nie może wymagać oświadczenia rodzica.
- Zwolnienia z lekcji: po ukończeniu 18 lat uczeń sam występuje o zwolnienie, bez zgody rodzica.
- Zgody na zajęcia i wydarzenia: uczeń sam decyduje o udziale w zajęciach nieobowiązkowych, wycieczkach i innych wydarzeniach szkolnych. Nie potrzebuje zgody opiekunów.
- Zasady określone w statucie: statut może ustalać procedury, na przykład sposób składania usprawiedliwień, lecz nie może ograniczać samodzielności ucznia ani naruszać ustaw.
- Dostęp rodziców do ocen: w szkołach dla młodzieży oceny pozostają jawne dla ucznia i jego rodziców także po osiągnięciu przez niego pełnoletności. Uczeń nie może skutecznie zażądać ich utajnienia. Inne zasady obowiązują w szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych.
- Poprawianie ocen niedostatecznych: uczeń powinien móc poprawić ocenę, a statut określa szczegółowy tryb.













